Mazowsze. Serce Polski, nr 11 (91) 2025
Miejsce z historią
Autor: Fot. Arch. Izby Tradycji w Sterdyni.
Sterdyń, wyjątkowa miejscowość w powiecie sokołowskim, świętuje 600-lecie! Obecnie to wieś gminna o miejskiej przeszłości – prawa miejskie uzyskane w 1737 r. miejscowość utraciła w 1869 r. w wyniku represji carskich po Powstaniu Styczniowym, jako karę za aktywność mieszkańców w zrywie niepodległościowym.
Nazwa miejscowości pojawia się po raz pierwszy w 1446 roku. Od pierwszej połowy XVII wieku Sterdyń był osadą targową. A jej rozwój związany jest z działalnością znamienitych rodów szlacheckich, takich jak Kiszka, a później Ossolińskich i Krasińskich.
Z dala od głównych szlaków
Położona z dala od centralnych szlaków nie odgrywała pierwszoplanowej roli. Wiemy jednak, że w historii tego miejsca niezwykle godnie zapisało się wielu ludzi, których działalność podnosiła szeroko rozumianą kulturę tego urokliwego zakątka ziemi położonej na granicy Podlasia i Mazowsza, stanowiąc dziś fundament dla rozwoju. Ciekawostką jest, że w 1856 roku gościł tu Oskar Kolberg - etnograf i kompozytor. A wśród znanych osób urodzonych w Sterdyni wymieniani są: Marian Dehnel - poseł i lekarz oraz Paweł Dehnel - działacz niepodległościowy.
Pośród powstań i wojen
Mieszkańcy tej ziemi brali udział w Powstaniu Styczniowym, a także ofiarnie udzielali pomocy powstańcom. Podczas II wojny światowej pomagali lub uczestniczyli w akcjach organizowanych przez obwód AK „Sęp” i „Proso”. W czasie niemieckiej okupacji w Sterdyni istniało getto. Zginęło w nim 400 osób pochodzenia żydowskiego. Pozostała ludność żydowska została przewieziona do pobliskiego obozu zagłady w Treblince.
Ważny punkt na mapie dziedzictwa
W miejscowości znajduje się kościół parafialny pod wezwaniem św. Anny, wzniesiony w stylu późnego baroku w latach 1779-1783, który przeszedł restaurację w latach 2003-2011. Obok niego usytuowany jest zespół pałacowo-parkowy, zbudowany według projektu Jakuba Kubickiego na początku XIX wieku. Są zabytkowe kapliczki z końca XVIII w. W zabudowie centralnej części Sterdyni zachował się prostokątny rynek, typowy dla architektury dawnych miast.
Dzisiejsze wizytówki
Wizytówką samorządu i ułatwieniem dla mieszkańców jest dziś nowoczesny budynek urzędu gminy, który otwarto w listopadzie tego roku podczas głównych uroczystości 600-lecia istnienia miejscowości. Warunki pracy druhów podnosi nowa siedziba OSP, otwarta w ubiegłym roku. Prężnie działa m.in. Gminny Ośrodek Kultury i Sportu (organizator jubileuszu). Ale gmina to przede wszystkim wspólnota, którą budują ludzie. Niesamowici twórcy ludowi a także zespoły muzyczne (m.in.: Sterdyniacy, Szyba, Kiełpinianki, Rets, Klubu Senior+). A także… niepowtarzalny smak prawdziwych lodów wytwarzanych od 1946 roku!
Sterdyń świętuje
16 listopada 2025 roku stał się dla tego miejsca dniem wyjątkowym. Obchody 600-lecia zwieńczyło widowisko muzyczne „Droga do wolności” w wykonaniu zespołu Artes Ensemble pod dyrekcją pianisty Andrzeja Janaszka. Wydarzenie było współfinansowane przez Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego w Warszawie. Do końca roku w Sterdyni odbędzie się też jeszcze pięć odmiennych stylistycznie koncertów (m.in.: chopinowski, poświęcony piosenkom Zbigniewa Wodeckiego i Marka Grechuty oraz rockowy). Planowane jest też otwarcie izby pamięci prof. Franciszka Kobryńczuka (1929-2016) – nauczyciela wielu pokoleń lekarzy weterynarii, poety i wielkiego promotora Gminy Sterdyń.
Janina Ewa Orzełowska, członkini zarządu województwa mazowieckiego (klub TD PSL-PL2050)
Mazowsze to nie tylko marka – to bogata historia, tradycja oraz miejsca, które wciąż czekają na odkrycie. Jednym z nich jest Sterdyń. Wielu ludzi być może nigdy nie zetknęło się z nazwą tej miejscowości, a kryje ona w sobie niezwykłe dziedzictwo. Odrestaurowany Pałac Ossolińskich, otoczony malowniczym parkiem, stanowi świadectwo dawnej świetności tych ziem. Niezwykłego klimatu dopełnia dźwięk dzwonów zabytkowego kościoła pw. św. Anny niosący się nad urokliwą okolicą Nadbużańskiego Parku Krajobrazowego.
