Konkurs Wokół drewna – na najlepiej zachowane obiekty drewniane z terenu województwa mazowieckiego

Architektura drewniana była nieodłącznym elementem krajobrazu kulturowego ziem polskich. O powszechności zabudowy drewnianej świadczy fakt, że do połowy XIX wieku budownictwo murowane – ze względu na niedobór kamienia – stanowiło zaledwie kilka procent architektury powstającej na terenach Rzeczypospolitej. W rezultacie przez wieki wykształciły się lokalne tradycje w budownictwie drwnianym, regionalne odmiany, style i ich reinterpretacje.

Dramatyczne wydarzenia historyczne, podatność na pożary, przebudowa wsi w okresie PRL, a także silny pęd modernizacyjny i postrzeganie zabudowy drewnianej jako zacofanej doprowadziły do niemal całkowitego zaniku tego dziedzictwa. Dziś obserwujemy jednak częściowe odrodzenie zainteresowania drewnem, które staje się powodem do dumy mieszkańców i ważnym elementem tożsamości regionu.

Konkurs „Wokół drewna” ma na celu uhonorowanie osób, które troszczą się o ich zachowanie dla przyszłych pokoleń.

Kto może wziąć udział?

Konkurs jest skierowany do posiadaczy obiektów drewnianych:

• niewpisanych do rejestru zabytków,
• znajdujących się na terenie województwa mazowieckiego,
• wybudowanych do 1970 roku,
• w pełni drewnianych lub wybudowanych w konstrukcji drewnianej.

Mogą to być m.in. budynki mieszkalne, budynki publiczne, budynki gospodarcze, budynki przemysłowe i rzemieślnicze,

Obiekty zgłaszać mogą zarówno sami właściciele, jak również instytucje lub inne osoby w ich imieniu.

Jakie obiekty są wyłączone z konkursu?

Do Konkursu nie można zgłaszać obiektów, które:

1. są wpisane do rejestru zabytków,
2. znajdują się na terenach muzeów wsi, architektury drewnianej lub skansenów.

Zgłoszenia

Na zgłoszenia czekamy w terminie do 19 sierpnia 2026 r. do godziny 23.59.

Regulamin konkursu i formularz zgłoszeniowy dostępne są w plikach poniżej (do pobrania).

W razie pytań zachęcamy do kontaktu:

• e-mail: dziedzictwo@mazovia.pl
• telefony: 22 59 79 161, 22 59 79 225.

Nagrody

W Konkursie przewidziane są nagrody pieniężne:

• I nagroda – 12.900 złotych netto;
• II nagroda – 8.600 złotych netto;
• III nagroda – 6.500 złotych netto;
• Wyróżnienia – 4.300 złotych netto.

Cele konkursu

Celami Konkursu są m.in.:

• promowanie i wyróżnianie najlepszych przykładów opieki nad budownictwem drewnianym;
• podnoszenie świadomości właścicieli obiektów drewnianych w zakresie ich konserwacji i właściwej opieki;
• kształtowanie postaw odpowiedzialności za zachowanie obiektów drewnianych;
• zwrócenie uwagi na wartość architektury drewnianej jako elementu krajobrazu kulturowego regionu.

Patronaty

Konkurs objęty jest patronatem Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków; Towarzystwa Opieki nad Zabytkami; Fundacji Ochrony Wspólnego Dziedzictwa Kulturowego „Terpa” i Stowarzyszenia Ład na Mazowszu.

Architektura drewniana województwa mazowieckiego

Zainicjowanie konkursu wynika z zapisów nowego wojewódzkiego programu opieki nad zabytkami. Już wcześniej samorząd województwa identyfikował potrzebę wzmocnienia działań w zakresie ochrony dziedzictwa drewnianego. Dlatego w latach 2020–2023 przeprowadzono audyt tradycyjnego budownictwa drewnianego na terenie województwa mazowieckiego, wykonany przez zespół pod kierownictwem Iwony Bartnik. W jego wyniku powstało 8 opracowań, z których każde składa się z części historyczno-opisowej oraz katalogu obiektów.

Celem przedsięwzięcia była identyfikacja i popularyzacja istniejącego zasobu architektury drewnianej, prowadząca do jej dalszej ochrony, opieki oraz budowania świadomości społecznej na temat jej wartości.

Zachęcamy do zapoznania się z dokumentacją.

Źródła

• „Raport o stanie architektury drewnianej w Polsce”, red. naukowa: Monika Bogdanowska, Katarzyna Zalasińska, Narodowy Instytut Dziedzictwa, Warszawa 2023, 
• Jerzy Szałygin, „Dziedzictwo drewnianej architektury w Polsce”, w: „Ochrona Zabytków”, nr 66/1-4, 2013.