Premiera: Alfred Jarry – Ubu Król, czyli Polacy (Ubu Roi ou les Polonais)

Ubu Król, czyli Polacy (Ubu Roi ou les Polonais) Alfreda Jarry’ego

Jedna z najsłynniejszych sztuk z Polską w tle, i Polakami w tytule. 

Głównymi postaciami dramatu są Ubu i Ubica – upiorna para, którą cechuje zachłanność, niepohamowana żądza władzy i pieniądza – żądza wszechobejmująca każdy aspekt ich złowrogich planów. Można odnieść wrażenie, że jest to sztuka o samowładztwie, do którego prowadzi despotyzm, totalitaryzm i zamordyzm. Z drugiej zaś strony to ponadczasowa opowieść o czystej brutalnej ludzkiej zachłanności, nasycona gorzką i zjadliwą ironią. 

Sztuka osadzona jest w Polsce, „czyli nigdzie” – jak mówił Alfred Jarry w swoim wstępnym przemówieniu na prapremierze w roku 1896.  

Utwór piętnastoletniego wówczas autora okazał się proroczy. Mimo upływu lat wciąż  fascynuje i inspiruje kolejne pokolenia twórców… 

Płocka inscenizacja sztuki „Ubu Król, czyli Polacy” w reżyserii Marka Mokrowieckiego to opis współczesnego archetypu władzy totalitarnej. Uniwersalny – pierwotny wzorzec postaci, który cechuje każdą nieświadomą zbiorowość, ukazany jest w sposób groteskowy, gdzie splatają się komizm z tragizmem, piękno z brzydotą charakterów. Bo tacy są główni bohaterowie, Tata Ubu i jego żona Mama Ubica, dążąca do władzy i bogactwa para. Reżyser szuka w nich analogii do współczesnego totalitaryzmu jako potwornej, płodnej idei, która degraduje porządek świata.

Od reżysera

Wracam do „Ubu…” po 31 latach. Po co, dlaczego? – „Odgrzewany kotlet”? Brak pomysłu na „coś innego”? Sentyment do pierwszych burzliwych moich lat w płockim Teatrze?
Pamiętam jak na pierwszym roku studiów reżyserskich prof. Evžen Sokolovsky, na którymś z seminariów zadał nam pytanie – Co się dzisiaj dzieje na świecie? Niewielu z nas zatopionych w nauce potrafiło odpowiedzieć na to proste z pozoru pytanie. A działo się – zestrzelono poprzedniego dnia samolot z Lumumbą… gdzieś daleko jakaś junta wojskowa… Slavia Praha wygrała mecz, itd.

Świat wokół „moli książkowych” w jakiś niewyczuwalny sposób toczył się w swoim ustalonym rytmie, od czasu do czasu wstrząsany paroksyzmami… Teraz historia, która jak wieszczono kilkadziesiąt lat wcześniej skończyła się, gwałtownie przyspieszyła.

Z magmy zastoju wynurza się znowu Ubu.

W 1995 roku to była praca nad tekstem niosącym uniwersalne przesłanie. W 2026 roku zmierzenie się z tekstem boleśnie aktualnym.

Marek Mokrowiecki

Wywiad z reżyserem na stronie internetowej Teatru.

Ubu Król, czyli Polacy (Ubu Roi ou les Polonais)

Tłumaczenie: Tadeusz Boy-Żeleński

Reżyseria: Marek Mokrowiecki

Scenografia i kostiumy: Krzysztof Małachowski

Muzyka, opracowanie muzyczne: Krzysztof Misiak

Choreografia: Małgorzata Fijałkowska

Asystent reżysera: Magdalena Tomaszewska

Obsada:

Ubu – Łukasz Mąka

Ubica – Magdalena Tomaszewska

Rotmistrz Bardior – Adam Gradowski

Kotys palotyn – Piotr Bała

Piła palotyn – Dorota Cempura

Żyron palotyn – Szymon Cempura

Król Wacław – Krzysztof Bień

Królowa Rozamunda – Barbara Misiun

Byczysław – Aleksander Maciejczyk

Generał Lacsy, Mikołaj Reński, Hamlet – Mariusz Pogonowski

Car Aleksy – Marek Walczak

Michał Fiodorowicz – Bogumił Karbowski

Kapitan okrętu – Szymon Cempura

Woźny, Goniec, Cienie przodków, Lud – Paula Stępczyńska

Głos wychodzący z grobowca Jana Zygmunta, Lud – Maja Rybicka

Szlachta, Sędziowie, Fynansiści, Lud – Maja Rybicka, Katarzyna Wieczorek, Henryk Jóźwiak, Bogumił Karbowski, Mariusz Pogonowski

Stanisław Leszczyński – Henryk Jóźwiak

Wieśniaczki – Paula Stępczyńska, Katarzyna Wieczorek

Cała armia rosyjska – Maja Rybicka, Katarzyna Wieczorek, Henryk Jóźwiak, Bogumił Karbowski

Cała armia polska – Katarzyna Wieczorek, Henryk Jóźwiak, Bogumił Karbowski, Mariusz Pogonowski – oraz: Agnieszka Strzeszewska, Kamil Kernke, Andrzej Matuski, Jakub Soliwoda

Inspicjent: Aurelia Greń
Sufler: Diana Mąka

W części oficjalnej odbędzie się uroczyste wręczenie Srebrnych Masek przyznawanych przez Kapitułę Płockiego Towarzystwa Przyjaciół Teatru. 

Premierze towarzyszy instalacja plastyczna autorstwa Krzysztofa Małachowskiego Ubu jest wśród nas

Cytaty ze sztuki

*

Ależ ojcze Ubu, jeśli nie rozdasz pieniędzy, lud nie zechce płacić podatków.

*

Psia twoja mać, niesłuszne prawo ma być gorsze niż słuszne?

*

Panowie, ustanowimy podatek …, trzeci od małżeństw, a czwarty od zgonów.

*

Ja zmieniłem rząd i ogłosiłem w Dzienniku Ustaw, że się będzie płaciło dwa razy wszystkie podatki, a trzy razy te, które rząd naznaczy później. Przy tym systemie zrobię prędko majątek, wówczas pozabijam wszystkich i wyjadę.

*

Powiem wam tedy, panowie, że fynanse idą nieźle. … Wszędzie widzi się płonące domy i ludzi uginających się pod ciężarem naszych fynansów.

*

Podatek od małżeństw dał dopiero jedenaście groszy, a i to ojciec Ubu ściga ludzi wszędzie, aby ich zmusić do żeniaczki.

*

Wszystko to jest bardzo piękne, ale nikt mnie nie słucha.

*

Jestem całkowicie skłonny zostać świętym człowiekiem, chcę być biskupem i widzieć swoje imię w kalendarzu.

*

Gdyby nie było Polski, nie byłoby Polaków!